Xã hội thông tin và tác động đến đời sống hiện nay

Xã hội thông tin là môi trường số mà con người đang sinh sống và làm việc, trong đó việc tạo ra, thu thập, xử lý, lưu trữ và chia sẻ thông tin giữ vai trò trung tâm đối với sự phát triển kinh tế – xã hội. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền thông, đặc biệt là Internet, đã giúp thông tin được lan tỏa nhanh chóng, rộng khắp, tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống.

Thuật ngữ “xã hội thông tin” được sử dụng phổ biến từ những năm 1980, gắn với quá trình chuyển đổi từ xã hội công nghiệp sang xã hội hậu công nghiệp. Trong xã hội này, thông tin và tri thức dần trở thành nguồn lực quan trọng, thay thế vai trò quyết định của lao động thủ công và tài nguyên vật chất. Thông qua việc tiếp nhận và xử lý thông tin, con người tạo ra tri thức mới, thúc đẩy sự phát triển không ngừng của xã hội.

Một trong những đặc trưng nổi bật của xã hội thông tin là sự gia tăng nhanh chóng của lượng thông tin. Công nghệ số cho phép lưu trữ và truyền tải khối lượng dữ liệu lớn, tạo điều kiện để người dân dễ dàng tiếp cận nguồn thông tin đa dạng. Đồng thời, thông tin trở thành nguồn lực kinh tế quan trọng, đóng vai trò then chốt trong hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ.

Trong xã hội thông tin, người dân vừa là đối tượng tiếp nhận vừa là chủ thể tạo ra thông tin. Các quyết định trong học tập, tiêu dùng, lao động và đời sống xã hội ngày càng dựa trên thông tin được tiếp cận qua môi trường số. Nền kinh tế cũng được tổ chức theo hướng bảo đảm thông tin được lưu thông thuận lợi, góp phần nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh.

Xã hội thông tin mang lại nhiều lợi ích về kinh tế, văn hóa và xã hội; mở rộng quyền tiếp cận thông tin, thúc đẩy giao tiếp, học tập suốt đời và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra những thách thức như nguy cơ thông tin sai lệch, mất an toàn dữ liệu và khoảng cách số giữa các nhóm dân cư. Vì vậy, việc phát triển xã hội thông tin cần gắn với hoàn thiện thể chế, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc sử dụng thông tin một cách an toàn, lành mạnh và hiệu quả.

Thực hiện: Nguyễn Tú